Słownik podstawowych pojęć kryptowalutowych dla inwestorów

Podczas czytania wiadomości ze świata kryptowalut możesz spotkać się z takimi pojęciami jak blockchain, staking, seed phrase, FOMO czy market cap. Dla nowych użytkowników terminy te mogą wydawać się skomplikowane, jednak większość z nich ma stosunkowo proste znaczenie.

Ich zrozumienie pomoże Ci lepiej poruszać się po rynku, zrozumieć sposób działania kryptowalut oraz unikać częstych błędów i oszustw. W poniższym zestawieniu wyjaśniamy najważniejsze pojęcia, z którymi prawdopodobnie spotkasz się w środowisku kryptowalut.

Podstawowe pojęcia ze świata kryptowalut

Blockchain

Blockchain to cyfrowa baza danych, która rejestruje transakcje i inne informacje. Dane są przechowywane na wielu komputerach w sieci, dzięki czemu nie mogą być łatwo zmieniane ani kontrolowane przez jedną osobę lub firmę.

Transakcje są grupowane w bloki, które są ze sobą połączone. Stąd pochodzi nazwa blockchain, czyli „łańcuch bloków”. Blockchain nie jest wykorzystywany wyłącznie w przypadku kryptowalut. Może znaleźć zastosowanie również w ewidencji własności, śledzeniu łańcuchów dostaw, dokumentach cyfrowych czy tokenizowanych aktywach.

Decentralizacja

Decentralizacja oznacza, że sieć nie jest kontrolowana przez jeden bank, firmę, rząd ani administratora. Za weryfikację transakcji i działanie sieci odpowiada większa liczba niezależnych uczestników. Im bardziej zdecentralizowana jest sieć, tym zazwyczaj większa jest jej odporność na awarie, cenzurę lub ingerencję jednej centralnej instytucji. Nie wszystkie kryptowaluty są jednak zdecentralizowane w takim samym stopniu.

Kryptowaluta

Kryptowaluta to cyfrowe aktywo działające w oparciu o technologię blockchain, przeznaczone przede wszystkim do przechowywania lub przesyłania wartości. W przeciwieństwie do tradycyjnych walut nie ma fizycznej formy, a transakcje odbywają się elektronicznie za pośrednictwem sieci blockchain.

Wiele kryptowalut działa na własnym blockchainie. Najbardziej znanymi przykładami są Bitcoin, który działa w sieci Bitcoin, oraz Ether, będący natywną kryptowalutą sieci Ethereum. Kryptowaluty można wykorzystywać do wysyłania i odbierania wartości, płacenia za towary i usługi, inwestowania czy korzystania z różnych aplikacji blockchainowych. Ich konkretne zastosowanie zależy od właściwości i celu danej kryptowaluty.

Token

Token to cyfrowe aktywo stworzone na istniejącym już blockchainie i wykorzystujące jego infrastrukturę. W przeciwieństwie do kryptowalut posiadających własny blockchain token działa w ramach innej sieci blockchain. Wiele tokenów powstaje na przykład na blockchainie Ethereum zgodnie ze standardem ERC-20.

Tokeny mogą mieć różne zastosowania. Mogą służyć do uzyskania dostępu do określonej usługi lub funkcji, reprezentować prawa głosu w projekcie, cyfrową własność, udział w określonym aktywie albo inną formę wartości. Ich znaczenie i zastosowanie zawsze zależą od konkretnego projektu, który je emituje.

Stablecoin

Stablecoin to kryptoaktywo zaprojektowane tak, aby utrzymywać stabilną wartość względem określonego aktywa, najczęściej dolara amerykańskiego lub euro. Do znanych stablecoinów należą USDC i USDT. Ich celem jest ograniczenie wahań cen, które są typowe dla Bitcoina i innych kryptowalut. Stabilność nie jest jednak automatycznie gwarantowana. Ważne jest, aby zwracać uwagę na sposób zabezpieczenia stablecoina, jego emitenta oraz związane z nim ryzyka.

Altcoin

Altcoin to ogólne określenie kryptowaluty innej niż Bitcoin. Do tej grupy należą na przykład Ethereum, Solana, Cardano oraz tysiące innych kryptowalut. Poszczególne altcoiny znacznie różnią się pod względem przeznaczenia, technologii, poziomu ryzyka oraz stopnia wykorzystania.

Portfele kryptowalutowe i bezpieczeństwo

Portfel kryptowalutowy

Portfel kryptowalutowy to narzędzie, za pomocą którego można zarządzać kryptowalutami, odbierać je, wysyłać lub korzystać z aplikacji zdecentralizowanych. Może mieć formę aplikacji mobilnej, programu komputerowego, rozszerzenia przeglądarki internetowej lub fizycznego urządzenia.

Same kryptowaluty technicznie nie znajdują się bezpośrednio w portfelu. Portfel przechowuje dane dostępowe, które umożliwiają korzystanie z aktywów zapisanych na blockchainie.

Adres publiczny

Adres publiczny działa podobnie jak numer rachunku bankowego. Używa się go, gdy ktoś chce przesłać Ci kryptowalutę. Adres publiczny można udostępniać innym osobom. Przed wykonaniem transakcji należy jednak sprawdzić, czy używany jest właściwy adres oraz właściwa sieć blockchain.

Klucz prywatny

Klucz prywatny to tajna informacja potwierdzająca, że masz prawo dysponować kryptowalutami znajdującymi się pod określonym adresem. Osoba, która uzyska Twój klucz prywatny, może przejąć kontrolę nad Twoimi aktywami. Dlatego nigdy nie wysyłaj klucza prywatnego za pośrednictwem e-maila lub czatu ani nie wpisuj go na nieznanych stronach internetowych.

Seed phrase lub recovery phrase

Seed phrase to lista zazwyczaj od 12 do 24 słów, za pomocą których można odzyskać dostęp do portfela kryptowalutowego. Jest to jedna z najbardziej wrażliwych informacji w środowisku kryptowalut. Jeśli zgubisz seed phrase, możesz stracić dostęp do swoich aktywów. Jeśli uzyska ją ktoś inny, może odtworzyć Twój portfel i przelać znajdujące się w nim kryptowaluty.

Nigdy nie udostępniaj nikomu swojej seed phrase!

Hot wallet

Hot wallet to portfel podłączony do internetu. Może to być na przykład aplikacja mobilna lub rozszerzenie przeglądarki internetowej. Jest wygodny do codziennego użytku i szybkich transakcji. Ponieważ jednak jest podłączony do internetu, może być bardziej narażony na phishing, złośliwe oprogramowanie lub ataki hakerskie.

Cold wallet

Cold wallet to portfel, który przechowuje klucze prywatne poza internetem. Najczęściej jest to fizyczne urządzenie sprzętowe. Stosuje się go przede wszystkim do długoterminowego przechowywania kryptowalut. Może zapewniać wyższy poziom ochrony przed atakami internetowymi, jednak użytkownik musi odpowiednio zabezpieczyć zarówno samo urządzenie, jak i zapasową seed phrase.

Phishing

Phishing to oszustwo, w którym atakujący podszywa się pod zaufaną platformę, giełdę lub inną usługę. Celem jest przekonanie użytkownika do podania danych logowania lub seed phrase albo do zatwierdzenia szkodliwej transakcji. Strony phishingowe mogą wyglądać niemal identycznie jak oryginalne strony internetowe. Dlatego przed zalogowaniem zawsze sprawdzaj adres strony i korzystaj wyłącznie z oficjalnych linków.

Rug pull i pump and dump

Rug pull i pump and dump należą do oszukańczych lub manipulacyjnych praktyk, w wyniku których inwestorzy mogą stracić znaczną część swoich środków. W przypadku rug pullu twórcy projektu przyciągają użytkowników, pozyskują ich kapitał, a następnie porzucają projekt lub wycofują z niego płynność. Najczęściej zjawisko to występuje w przypadku nowych tokenów oraz projektów zdecentralizowanych finansów. Sygnałem ostrzegawczym może być anonimowy zespół, niejasny sposób działania projektu, agresywna promocja lub obietnice wyjątkowo wysokich zysków.

W przypadku schematu pump and dump organizatorzy najpierw sztucznie zwiększają zainteresowanie kryptowalutą i podbijają jej cenę. Gdy dołączają kolejni kupujący, organizatorzy sprzedają swoje tokeny, co może prowadzić do gwałtownego spadku ceny i strat inwestorów, którzy kupili później.

Obraz nr 1: Graficzne przedstawienie formacji rug pull

Źródło: CoinMarketCap

Pojęcia związane z wartością i handlem

Kapitalizacja rynkowa

Kapitalizacja rynkowa, często określana jako market cap, oznacza całkowitą wartość rynkową kryptowaluty.

Oblicza się ją w następujący sposób:

Kapitalizacja rynkowa = aktualna cena × liczba monet w obiegu

Jeśli kryptowaluta kosztuje 10 euro, a w obiegu znajduje się 100 milionów monet, jej kapitalizacja rynkowa wynosi jeden miliard euro. Sama cena jednej monety nie mówi więc, jak duży lub wartościowy jest cały projekt.

Płynność

Płynność określa, jak łatwo można kupić lub sprzedać aktywo bez istotnej zmiany jego ceny. Kryptowaluta o wysokiej płynności zazwyczaj ma dużą liczbę kupujących i sprzedających. W przypadku aktywów o niskiej płynności nawet mniejsza transakcja może znacząco wpłynąć na cenę.

Zmienność

Zmienność określa, jak szybko i w jakim stopniu zmienia się cena aktywa. Kryptowaluty są znane z wysokiej zmienności. Ich ceny mogą w krótkim czasie zarówno znacząco rosnąć, jak i spadać. Wyższa zmienność może tworzyć możliwości, ale jednocześnie zwiększa ryzyko straty.

Opłaty gas

Opłaty gas to opłaty sieciowe ponoszone za wykonanie transakcji lub operacji na blockchainie. Wysokość opłaty może zależeć od obciążenia sieci, złożoności transakcji oraz aktualnego zapotrzebowania na jej przetworzenie. Z pojęciem gas użytkownicy często spotykają się przede wszystkim w sieci Ethereum.

ATH

ATH to skrót od angielskiego określenia „all-time high” i oznacza najwyższą w historii cenę, jaką osiągnęła dana kryptowaluta. Przebicie ATH może przyciągnąć większą uwagę rynku. Nie oznacza to jednak automatycznie, że cena będzie nadal rosła.

Giełdy kryptowalut i sposoby handlu

CEX

CEX (Centralized Exchange) to scentralizowana giełda kryptowalut zarządzana przez konkretną firmę, która odpowiada za działanie platformy, realizację transakcji oraz ochronę kont użytkowników. Użytkownik zazwyczaj zakłada na niej konto, przechodzi weryfikację tożsamości, a następnie może kupować, sprzedawać lub handlować kryptowalutami. Platforma może przechowywać kryptowaluty w imieniu użytkownika, dzięki czemu użytkownik nie musi samodzielnie zarządzać kluczami prywatnymi.

DEX

DEX (Decentralized Exchange) to zdecentralizowana giełda umożliwiająca wymianę tokenów za pomocą smart kontraktów. Użytkownicy łączą się z nią za pośrednictwem własnego portfela kryptowalutowego i handlują bez konieczności przekazywania swoich aktywów pod opiekę centralnej firmy. DEX może zapewniać większą kontrolę nad aktywami, ale jednocześnie wymaga od użytkownika większej wiedzy oraz dbałości o bezpieczeństwo.

Pojęcia techniczne i bardziej zaawansowane

Proof of Work

Proof of Work, w skrócie PoW, to mechanizm wykorzystywany do weryfikowania transakcji i zabezpieczania sieci blockchain. Uczestnicy sieci wykorzystują moc obliczeniową do rozwiązywania zadań matematycznych. Mechanizm ten wykorzystuje między innymi Bitcoin.

Proof of Stake

Proof of Stake, w skrócie PoS, to mechanizm, w którym w weryfikacji transakcji uczestniczą walidatorzy posiadający zablokowane kryptowaluty. Im więcej aktywów walidator przeznaczy na staking, tym większą rolę może odgrywać w zabezpieczaniu sieci. W przypadku nieprawidłowego lub szkodliwego działania może stracić część swojego wkładu. Proof of Stake wykorzystują między innymi Ethereum, Cardano i Avalanche.

Staking

Staking oznacza zablokowanie lub przeznaczenie kryptowalut w celu wspierania działania sieci korzystającej z mechanizmu Proof of Stake. Za udział w zabezpieczaniu sieci użytkownik może otrzymywać nagrody. Staking może jednak wiązać się z ograniczoną dostępnością aktywów, wahaniami ich ceny lub ryzykiem technicznym. Dlatego nagród ze stakingu nie należy traktować jako pozbawionego ryzyka ani gwarantowanego zysku.

Smart kontrakt

Smart kontrakt to program zapisany na blockchainie, który automatycznie wykonuje określoną operację po spełnieniu wcześniej ustalonych warunków. Może na przykład umożliwiać wymianę tokenów, udzielanie pożyczek, dystrybucję nagród lub działanie zdecentralizowanej aplikacji. Jego zaletą jest automatyzacja bez potrzeby korzystania z centralnego pośrednika. Ryzykiem może być błąd w kodzie programu.

DeFi

DeFi to skrót od określenia „decentralized finance”, czyli zdecentralizowane finanse. Są to usługi finansowe działające za pośrednictwem blockchainu i smart kontraktów. Mogą obejmować handel, udzielanie pożyczek, zapewnianie płynności lub inne usługi bez udziału tradycyjnego banku. DeFi oferuje nowe możliwości, ale wiąże się również z ryzykiem technicznym, rynkowym i bezpieczeństwa.

NFT

NFT to skrót od określenia „non-fungible token”, czyli token niewymienny. Każdy NFT jest unikalny lub posiada odmienne właściwości. Może reprezentować cyfrową sztukę, przedmiot kolekcjonerski, element gry, bilet lub prawo własności do określonych treści cyfrowych.

DAO

DAO to zdecentralizowana autonomiczna organizacja, której zasady oraz procesy decyzyjne są częściowo zarządzane przez smart kontrakty. Członkowie mogą głosować nad propozycjami za pomocą tokenów. Zamiast tradycyjnego kierownictwa o kierunku rozwoju projektu może więc decydować społeczność. Rzeczywisty stopień decentralizacji DAO zależy jednak od konkretnego projektu oraz podziału praw głosu.

Pojęcia używane przez społeczność kryptowalutową

HODL

HODL powstało jako literówka angielskiego słowa „hold”, czyli trzymać. Obecnie określa strategię, w której użytkownik przechowuje kryptowalutę długoterminowo mimo krótkoterminowych wahań cen. HODLerzy zazwyczaj nie próbują precyzyjnie określać najlepszego momentu na zakup lub sprzedaż. Samo długoterminowe przechowywanie nie gwarantuje jednak zysku. Ważny jest również wybór aktywa oraz zarządzanie ryzykiem.

FOMO

FOMO oznacza „fear of missing out”, czyli strach przed przegapieniem okazji. Pojawia się na przykład wtedy, gdy cena kryptowaluty gwałtownie rośnie, a użytkownik ma poczucie, że musi natychmiast kupić, ponieważ inni już zarabiają. Decyzje podejmowane pod wpływem FOMO często prowadzą do zakupu po znacznym wzroście ceny, kiedy ryzyko korekty może być wyższe.

FUD

FUD to skrót od słów „fear, uncertainty and doubt”, czyli strach, niepewność i wątpliwości. Określa negatywne lub wprowadzające w błąd informacje, które mogą wpływać na nastroje rynkowe. Nie każda negatywna wiadomość jest jednak automatycznie FUD-em. Ważne jest weryfikowanie źródeł informacji i odróżnianie bezpodstawnych twierdzeń od uzasadnionej krytyki.

SAFU

SAFU to określenie, które powstało w społeczności kryptowalutowej od wyrażenia „funds are safe”, czyli środki są bezpieczne. Później zaczęto go używać również w odniesieniu do funduszu rezerwowego utworzonego przez giełdę Binance w celu reagowania na określone nadzwyczajne zdarzenia związane z bezpieczeństwem. W społeczności kryptowalutowej wyrażenie „funds are SAFU” jest często używane żartobliwie lub jako zapewnienie, że aktywa użytkowników są bezpieczne.

Jak nie zgubić się w pojęciach kryptowalutowych?

Nie trzeba uczyć się całego słownika kryptowalut od razu. Znacznie ważniejsze jest zrozumienie podstawowych zasad działania kryptowalut. Na początek warto wiedzieć, czym jest blockchain, jaka jest różnica między adresem publicznym a kluczem prywatnym oraz dlaczego seed phrase jest kluczowa dla dostępu do kryptowalut znajdujących się w portfelu.

Podczas korzystania z kryptowalut dużą rolę odgrywa również ostrożność. Przed każdą transakcją sprawdź adres odbiorcy, właściwie wybraną sieć blockchain oraz wysokość opłaty transakcyjnej. Przy wyborze giełdy, portfela lub platformy inwestycyjnej warto zwrócić uwagę na jej historię, sposób zabezpieczenia, przejrzystość oraz status regulacyjny.

Ważne jest także rozumienie pojęć opisujących zachowanie rynku i inwestorów. Podczas czytania wiadomości lub postów w mediach społecznościowych często można spotkać określenia takie jak FOMO czy FUD. FOMO może skłaniać inwestorów do kupowania tylko dlatego, że cena gwałtownie rośnie i nie chcą „przegapić okazji”. FUD z kolei odnosi się do strachu, niepewności i wątpliwości, które mogą prowadzić do pochopnych decyzji. Gwałtowny wzrost ceny nie oznacza więc automatycznie odpowiedniego momentu na zakup, a jedna negatywna wiadomość nie musi oznaczać końca konkretnego projektu.

Świat kryptowalut stale się rozwija, a wraz z nowymi technologiami, projektami i sposobami wykorzystania blockchainu pojawiają się kolejne pojęcia. Nie trzeba więc znać wszystkich terminów na pamięć. Najważniejsze jest rozumienie ich znaczenia w określonym kontekście oraz tego, w jaki sposób mogą wpływać na podejmowane decyzje.

Im lepiej rozumiesz podstawowe pojęcia związane z kryptowalutami, tym łatwiej możesz oceniać informacje, porównywać projekty, rozpoznawać potencjalne ryzyka oraz podejmować bardziej świadome decyzje inwestycyjne.

Zainwestuj z Fumbi już dziś

Wykorzystaj potencjał kryptowalut w prosty, bezpieczny i efektywny sposób. Zacznij inwestować z Fumbi już od kwoty 10 €. Algorytm Fumbi w Fumbi Index Portfolio śledzi za Ciebie ruchy rynku kryptowalut. Jeśli chcesz tworzyć własne portfele krypto, wybierz produkt Zaawansowane Portfolio, gdzie masz dostęp do ponad 120 kryptowalut oraz szablonów stworzonych przez nasz zespół, obejmujących różne obszary rynku krypto.

OTWÓRZ PROFIL

Natknąłeś się na termin, którego nie rozumiesz? Nie martw się! Wszystkie ważne pojęcia związane z kryptowalutami znajdziesz w jednym miejscu w naszym nowym Słowniku Fumbi.