Najczęstsze oszustwa kryptowalutowe i jak ich unikać

Świat kryptowalut znacząco rozwinął się w ostatnich latach i stał się bardziej dostępny dla szerokiego grona odbiorców. Wraz z jego rozwojem pojawiają się jednak również nowe zagrożenia i oszustwa, na które należy uważać.

Płatności kryptowalutami znacznie różnią się od tradycyjnych płatności. Transakcje są zazwyczaj nieodwracalne i nie podlegają takiemu samemu poziomowi ochrony konsumenta ani takim samym zasadom jak płatności kartą. Jeżeli wyślesz kryptowalutę na niewłaściwy adres lub do oszusta, środki może zwrócić wyłącznie ich odbiorca.

Transakcje nie są również całkowicie anonimowe, lecz pseudonimowe. Większość z nich jest zapisywana w publicznie dostępnym blockchainie, w którym można zobaczyć przesłaną kwotę, adres nadawcy oraz adres odbiorcy. W niektórych przypadkach adresy te można powiązać z konkretną osobą, na przykład jeśli należą do użytkownika zarejestrowanego na giełdzie kryptowalut lub innej platformie świadczącej usługi w zakresie kryptoaktywów. Informacjami o tym, do kogo należy konkretny adres, dysponują jednak zazwyczaj właśnie te platformy, a nie zwykli użytkownicy sieci.

Najczęstsze sygnały ostrzegawcze świadczące o oszustwie

Kryptowaluty należą do najważniejszych innowacji XXI wieku i oferują nowe możliwości w obszarze finansów oraz własności cyfrowej. Niestety ich popularność i specyficzne cechy tworzą również przestrzeń dla nieuczciwych schematów i cyberprzestępczości. Przed wysłaniem jakichkolwiek środków zawsze zwracaj uwagę na sygnały ostrzegawcze, które mogą wskazywać na oszustwo:

• ktoś wymaga od Ciebie płatności wyłącznie w kryptowalucie,
• ktoś obiecuje Ci gwarantowany zysk lub wysoką stopę zwrotu bez ryzyka,
• ktoś prosi Cię o wcześniejsze przesłanie kryptowaluty,
• ktoś oferuje Ci „darmowe” kryptowaluty lub pomnożenie Twoich tokenów,
• ktoś niespodziewanie kontaktuje się z Tobą z ofertą inwestycyjną,
• ktoś żąda od Ciebie opłaty za uzyskanie pracy,
• ktoś podszywa się pod firmę, bank, urząd lub znaną osobę.

Oszustwa inwestycyjne

Oszuści często podają się za zarządzających inwestycjami i przekonują ludzi do zakupu kryptowalut oraz przesłania ich na fałszywą platformę. Może ona wyświetlać rzekome zyski, jednak wypłata środków jest później niemożliwa lub uzależniona od uiszczenia kolejnych opłat bądź wpłacenia dodatkowych pieniędzy na konto.

Ryzykowne są również oferty inwestycyjne od osób poznanych w aplikacjach randkowych lub mediach społecznościowych. Jeżeli osoba, której nigdy nie spotkałeś osobiście, przekonuje Cię do inwestycji albo prosi o przesłanie kryptowaluty, prawdopodobnie jest to oszustwo.

Fałszywe firmy, urzędy i oferty pracy

Oszuści mogą podszywać się pod banki, firmy kurierskie, przedsiębiorstwa technologiczne lub organy państwowe. Twierdzą na przykład, że Twoje konto jest zagrożone i że musisz „zabezpieczyć” swoje pieniądze poprzez zakup i przesłanie kryptowaluty.

Żadna wiarygodna firma ani instytucja państwowa nie zażąda od Ciebie rozwiązania problemu poprzez przesłanie kryptowaluty do nieznanego portfela. Uważaj również na oferty pracy, w przypadku których musisz z góry zapłacić opłatę, kupić kryptowalutę lub przesyłać pieniądze rzekomym klientom.

Najczęstsze rodzaje oszustw kryptowalutowych

1. Oszustwa inwestycyjne i schematy Ponziego

Oszustwa inwestycyjne związane z kryptowalutami kuszą zyskami, które są zbyt dobre, aby mogły być prawdziwe. Wykorzystują przy tym fałszywe platformy handlowe lub fikcyjne zestawienia portfela. Ofiary przesyłają prawdziwe pieniądze i obserwują fałszywe zyski aż do chwili, gdy próbują je wypłacić. Kiedy ofiara wciąż jest podekscytowana rzekomymi wynikami, operator żąda kolejnych „opłat” lub „podatków”, a następnie znika.

Jest to jedno z najczęstszych oszustw, na które należy uważać. Dlatego zaleca się inwestowanie za pośrednictwem sprawdzonych platform z odpowiednią historią działalności. W Unii Europejskiej podmioty te muszą obecnie podlegać regulacjom wynikającym z rozporządzenia MiCA.

2. Manipulacja typu „pig butchering”

„Pig butchering” należy do najbardziej rozpowszechnionych oszustw kryptowalutowych. Łączy długotrwałe budowanie zaufania z oszustwem inwestycyjnym. Oszuści przez tygodnie lub miesiące zdobywają zaufanie ofiary za pośrednictwem mediów społecznościowych, komunikatorów lub platform randkowych.

Po zdobyciu jej zaufania rekomendują inwestowanie w kryptowaluty za pośrednictwem pozornie wiarygodnej platformy, którą w rzeczywistości sami kontrolują. Ofiara często widzi na niej fikcyjne zyski, co motywuje ją do inwestowania coraz większych kwot. Przy próbie wypłaty środków wymagane są jednak dodatkowe opłaty lub podatki, a pieniędzy nie można już odzyskać.

Jak się chronić? Nigdy nie inwestuj na podstawie rekomendacji osoby, którą znasz wyłącznie z internetu, i zawsze sprawdzaj wiarygodność platformy inwestycyjnej oraz dostawcy usług.

3. Oszustwa bitcoinowe i strony phishingowe

W przypadku oszustw phishingowych atakujący tworzą niemal identyczne kopie legalnych giełd kryptowalut, portfeli lub innych usług w celu uzyskania danych logowania, danych płatniczych lub fraz seed użytkowników.

Przykład: Użytkownik otrzymuje wiadomość e-mail lub komunikat z ostrzeżeniem, że jego konto zostało rzekomo zaatakowane i że musi natychmiast zalogować się za pomocą dołączonego linku. Link przekierowuje go na fałszywą stronę internetową, która wygląda jak prawdziwa giełda kryptowalut. Po wprowadzeniu danych logowania przejmują je oszuści, którzy mogą następnie próbować uzyskać dostęp do konta i wypłacić środki.

Przed zalogowaniem zawsze sprawdzaj adres strony internetowej, korzystaj wyłącznie z oficjalnych witryn i nigdy nie wpisuj frazy seed do żadnego formularza ani nie udostępniaj jej innej osobie. Legalne usługi nigdy o nią nie poproszą.

4. Rug pull i oszustwa wyjścia w DeFi

W przypadku tego rodzaju oszustwa twórcy uruchamiają nowy token lub projekt DeFi, który następnie intensywnie promują w mediach społecznościowych oraz przy pomocy influencerów. Po pozyskaniu odpowiedniej liczby inwestorów i zwiększeniu wartości tokena twórcy mogą nagle wycofać płynność z projektu albo sprzedać dużą liczbę własnych tokenów. Cena gwałtownie spada, a inwestorzy mogą stracić znaczną część lub nawet całość zainwestowanej kwoty.

Oszustwa typu rug pull należą do najczęstszych zagrożeń w obszarze zdecentralizowanych finansów, czyli DeFi. Atakujący często wykorzystują agresywny marketing, obietnice wysokich zysków i sztuczne zwiększanie zainteresowania projektem, aby przyciągnąć jak najwięcej inwestorów. Przed inwestycją w nowy token należy zatem sprawdzić zespół stojący za projektem, przejrzystość jego działania, dostępną płynność oraz audyty bezpieczeństwa.

5. Nieuczciwe praktyki związane z airdropami kryptowalut

Oszustwa te wykorzystują fałszywe kampanie airdropowe, które podszywają się pod akcje znanych projektów. Użytkownicy są kierowani na strony phishingowe, które wymagają podłączenia portfela lub podania frazy seed. Po podpisaniu szkodliwej transakcji atakujący mogą w ciągu kilku sekund ukraść wszystkie aktywa z podłączonego portfela.

Przykład: Użytkownik widzi w mediach społecznościowych ofertę darmowych tokenów rzekomo pochodzących od znanego projektu kryptowalutowego. Po kliknięciu linku zostaje przekierowany na fałszywą stronę, która prosi go o podłączenie portfela i podpisanie transakcji. Zamiast otrzymać airdrop, atakujący uzyskuje dostęp do jego aktywów i może ukraść je z portfela.

6. Oszustwa związane z kryptomatami

Oszustwa związane z kryptomatami należą do rozwijających się form przestępczości kryptowalutowej. Atakujący często podszywają się pod pracowników banków, urzędów państwowych, policji lub pomocy technicznej i kontaktują się z ofiarami, twierdząc, że ich konto bankowe zostało zaatakowane lub zablokowane.

Następnie przekonują ofiarę, aby „zabezpieczyła” swoje pieniądze poprzez wpłacenie gotówki do kryptomatu i przesłanie kryptowaluty na wskazany adres. W rzeczywistości środki trafiają bezpośrednio do oszustów, a transakcji zazwyczaj nie można już cofnąć.

Oszustwa te często są wymierzone w osoby starsze, które mogą nie mieć wystarczającego doświadczenia z kryptowalutami. Żaden legalnie działający urząd, bank ani pomoc techniczna nie zażąda od Ciebie przesłania pieniędzy za pośrednictwem kryptomatu w celu „ochrony” środków.

7. Romantyczne oszustwa kryptowalutowe

Romantyczne oszustwa kryptowalutowe są szczególną formą oszustwa typu „pig butchering”, w której atakujący wykorzystują emocje i zaufanie ofiary. Oszust najpierw tworzy pozorną relację romantyczną lub bliską więź za pośrednictwem mediów społecznościowych, aplikacji randkowych lub komunikatorów.

Po zdobyciu zaufania zaczyna przekonywać ofiarę do rzekomo korzystnej i sprawdzonej możliwości inwestycyjnej, często związanej z kryptowalutami. Ofiara może stopniowo inwestować coraz większe kwoty, a oszust może zachęcać ją do wykorzystywania własnych oszczędności, pożyczek lub innych źródeł finansowania.

Oszustwo zazwyczaj wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy ofiara próbuje wypłacić środki i odkrywa, że platforma inwestycyjna lub osoba, której zaufała, nie istnieje albo nie można się już z nią skontaktować.

8. Złośliwe oprogramowanie służące do opróżniania portfeli kryptowalutowych

Tak zwane „crypto wallet drainers” to narzędzia phishingowe, które próbują nakłonić użytkowników do zatwierdzenia transakcji umożliwiającej kradzież środków z ich portfela.

Inferno Drainer, jedna z najbardziej rozpowszechnionych usług typu „drainer-as-a-service”, zdołała w ciągu sześciu miesięcy na przełomie 2024 i 2025 roku okraść ponad 30 000 portfeli. Narzędzia te są obecnie oferowane na sprzedaż za pośrednictwem platformy Telegram, a niektóre pakiety kosztują mniej niż 500 dolarów.

9. Schematy pump and dump

Organizatorzy tego rodzaju oszustwa najpierw kupują większą ilość tokena o niskiej kapitalizacji rynkowej. Następnie próbują sztucznie zwiększyć zainteresowanie projektem za pośrednictwem mediów społecznościowych, płatnych kampanii promocyjnych lub influencerów. Gdy cena tokena znacząco wzrośnie w wyniku zwiększonego zainteresowania, sprzedają swoje udziały, co często prowadzi do gwałtownego spadku jego wartości i strat poniesionych przez pozostałych inwestorów.

Przykład: Token $LIBRA odnotował znaczący wzrost po wprowadzeniu na rynek i publicznym poparciu ze strony prezydenta Argentyny Javiera Mileia. Jego kapitalizacja rynkowa przez krótki czas wynosiła około 4,56 miliarda dolarów, jednak po sprzedaży tokenów przez dużych posiadaczy doszło do gwałtownego spadku ceny. Wartość tokena w ciągu kilku dni zmniejszyła się o około 94%, a wielu inwestorów poniosło znaczne straty.

Wykres: Pump and Dump

Źródło: CoinGecko

10. Oszustwa deepfake wykorzystujące sztuczną inteligencję

Rozwój sztucznej inteligencji przyniósł również nowe możliwości oszustom. Za pomocą technologii deepfake mogą tworzyć realistyczne filmy oraz nagrania dźwiękowe, w których podszywają się pod znane osoby, pracowników urzędów państwowych, działów obsługi klienta giełd kryptowalut lub doradców finansowych.

Oszustwa te często wykorzystują wiarygodny wygląd i głos prawdziwych osób, aby przekonać ofiary do inwestowania w fałszywe projekty lub przekazania poufnych danych. Ponieważ treści generowane przez sztuczną inteligencję stają się coraz bardziej realistyczne, ich wykrycie może być trudne dla przeciętnego użytkownika.

Przykład: W mediach społecznościowych pojawia się fałszywe nagranie znanego przedsiębiorcy lub osoby publicznej, która rzekomo rekomenduje konkretną kryptowalutę i obiecuje wysokie zyski. Film i głos zostały w rzeczywistości stworzone z wykorzystaniem technologii deepfake, a link zamieszczony w poście prowadzi do fałszywej strony inwestycyjnej.

Jak się chronić?

Tak jak stale rozwija się branża kryptowalutowa, rozwijają się również technologie i metody stosowane przez oszustów. Dlatego ważne jest, aby znać podstawowe rodzaje oszustw, rozpoznawać ich sygnały ostrzegawcze i zachowywać ostrożność w przypadku każdej podejrzanej oferty. Taka sama ostrożność jest jednak konieczna również przy korzystaniu z tradycyjnych instrumentów finansowych.

Poniżej znajduje się kilka wskazówek, jak chronić swoje środki:

• Przed wysłaniem kryptowaluty sprawdź odbiorcę, firmę oraz stronę internetową. Nie klikaj linków w nieoczekiwanych wiadomościach i nie wysyłaj pieniędzy pod presją czasu.
• Wyszukaj nazwę osoby, firmy lub projektu wraz ze słowami takimi jak „oszustwo”, „opinie” lub „skarga”. Nie ufaj obietnicom gwarantowanych zysków i nie wysyłaj kryptowalut osobom, które znasz wyłącznie z internetu.
• Jeżeli ktoś grozi opublikowaniem Twoich danych osobowych i żąda płatności w kryptowalucie, nie płać i skontaktuj się z policją.
• Chroń swoje konta za pomocą silnych i unikalnych haseł oraz włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Nigdy nie udostępniaj danych logowania innym osobom.
• Przechowuj frazę seed w bezpiecznym miejscu i nigdy nie wpisuj jej na stronie internetowej ani nie wysyłaj jej e-mailem lub przez komunikator. Legalnie działająca platforma nigdy o nią nie poprosi.
• Przed zatwierdzeniem każdej transakcji dokładnie sprawdź adres portfela, kwotę oraz wybraną sieć. Transakcje kryptowalutowe są zazwyczaj nieodwracalne, dlatego nawet niewielki błąd może prowadzić do utraty środków.

Podsumowanie

Oszustwa kryptowalutowe stają się coraz bardziej zaawansowane, a oszuści coraz częściej wykorzystują również sztuczną inteligencję. Dzięki niej mogą docierać do większej liczby osób oraz dopasowywać swoje wiadomości i oferty do konkretnej ofiary.

Większość oszustw ma jednak podobne cechy. Oszuści wywierają presję czasu, próbują wywołać strach lub ekscytację i oferują coś, co brzmi zbyt dobrze, aby mogło być prawdziwe.

Najlepszą ochroną jest zatem ostrożność. Dokładnie sprawdzaj niespodziewane oferty oraz osoby, które się z Tobą kontaktują, korzystaj wyłącznie z oficjalnych kanałów komunikacji i nigdy nikomu nie udostępniaj swojej frazy seed.

Zainwestuj z Fumbi już dziś

Wykorzystaj potencjał kryptowalut w prosty, bezpieczny i efektywny sposób. Zacznij inwestować z Fumbi już od kwoty 10 €. Algorytm Fumbi w Fumbi Index Portfolio śledzi za Ciebie ruchy rynku kryptowalut. Jeśli chcesz tworzyć własne portfele krypto, wybierz produkt Zaawansowane Portfolio, gdzie masz dostęp do ponad 120 kryptowalut oraz szablonów stworzonych przez nasz zespół, obejmujących różne obszary rynku krypto.

Natknąłeś się na termin, którego nie rozumiesz? Nie martw się! Wszystkie ważne pojęcia związane z kryptowalutami znajdziesz w jednym miejscu w naszym nowym Słowniku Fumbi.